Dag 2 Wake Up Tour Fukushima: straling, deeltjes en sinaasappels

Onze eerste blog gemist? Lees hier het verslag van Wake Up Tour Fukushima: dag 1.

Mondkapjes tegen de straling in Iwaki

We zijn nu, op 10 april, in Iwaki, op ongeveer 90 kilometer afstand van de beschadigde kernreactor. In de bus – we zagen trouwens onderweg net als maandag veel kleinschalige zonneparken - ging het onder andere over de dag van morgen, als we veel dichter bij de reactor komen. Er wordt een stevige wind voorspeld en daarom is het advies van de mensen van de organiserende milieuorganisatie Green Cross International om een mondkapje te dragen. Dat zorgt ervoor dat we geen stralingsdeeltjes inademen. 

Het risico van inademen van stralingsdeeltjes is dat ze straling blijven afgeven in het lichaam en daardoor nemen de gezondheidsrisico’s toe. Maar dat betekent weer niet dat we direct risico lopen door morgen dichterbij de centrale te komen en dus in gebied waar de nucleaire straling hoger is. Korte tijd worden blootgesteld aan een hogere straling is niet dermate risicoverhogend, maar door het inademen van deeltjes zou de blootstelling aan straling langer zijn en het risico dus wél hoger. Daarom neemt Green Cross International deze voorzorgsmaatregelen.

Net zoveel straling als piloten

De straling die we morgen ervaren, is niet hoger dan waar bijvoorbeeld piloten aan worden blootgesteld als zij vliegtuigen besturen. Hoger in de lucht is de straling wereldwijd namelijk hoger, maar ook de piloten lopen door hun werk geen verhoogd risico, legde de vertegenwoordiger van Green Cross uit. Ze nemen de deeltjes niet in zich op en worden niet constant blootgesteld aan de hogere dosis straling.

Wel is het advies dat we morgen op het asfalt blijven lopen en bijvoorbeeld niet in overwoekerde tuinen. Op dergelijke plekken kunnen nog veel nucleaire deeltjes liggen.

Dosimeter 


Een medewerker van Green Cross International heeft een dosimeter bij zich. Dat apparaatje meet aan hoeveel straling je in totaal word blootgesteld. Er werd vandaag geen bijzondere hoeveelheid gemeten, ook niet toen we dichterbij Iwaki kwamen. Bovendien werd daarbij uitgelegd dat er ook natuurlijke fluctuaties zijn. Zo kan in de buurt van bergen de dosimeter sneller oplopen, omdat er bepaalde mineralen en dergelijke in het steen zitten die meer straling veroorzaken. Die dosimeter houden we in elk geval morgen zeker in de gaten!


Sociaal-medisch programma van Green Cross

Tania Schellenberg en Anna Vokinger van Green Cross Zwitserland vertelden in de bus over het sociaal-medische programma van deze milieuorganisatie. In 13 regio’s van 5 verschillende landen helpt en informeert Green Cross mensen om te gaan met nucleaire straling en andere vormen van besmetting, zoals door insecticiden. Dat kan soms zo praktisch zijn als mensen in afgelegen gebieden een buskaartje geven: daarmee kunnen zij dan eindelijk de goede en gratis zorg bereiken die in hun land beschikbaar is. Ook heersen er in veel landen vooroordelen over mensen die bijvoorbeeld uit een gebied komen waar nucleaire straling een probleem is. Daardoor durven die mensen dat niet kenbaar te maken en geen hulp te zoeken. Green Cross wil die stigma’s wegnemen, zodat mensen die hulp wél zoeken. Dat speelt ook zeker bij inwoners van de regio Fukushima, hebben we geleerd.

Jobtraining en het verstrekken van microkredieten zijn andere voorbeelden van de hulp van Green Cross. Veel aandacht gaat uit naar voedsel. Welk voedsel is veilig om te eten en wat niet? Paddenstoelen bijvoorbeeld nemen veel strontium (een radioactieve stof) op, terwijl bijvoorbeeld het pectine in sinaasappels juist helpt om straling uit het lichaam te krijgen. 

Een gezond lichaam is beter bestand tegen straling

Green Cross probeert ook mensen te adviseren over een gezonde levensstijl, omdat een gezond lichaam beter bestand is tegen de schadelijke gevolgen van straling en andere stoffen die gezondheidsrisico’s kunnen veroorzaken. “We willen mensen niet bang maken”, zegt Schellenburg. “Angst kan namelijk nog meer kwaad doen bij de mensen. We willen wél goede informatie geven.”

Bijzondere plattegrond: niveau van bestraling

In de bus kregen we nog een plattegrond waarop het niveau van besmetting staat aangegeven. Hoe dichter bij Fukushima, hoe roder de kleuren op de kaart worden. Volgens Green Cross was de Japanse overheid niet scheutig met het verstrekken van dergelijke informatie na de kernramp. Daarom maakte de Japanse professor Yukio Hayakawa deze kaart in 2011 na de kernramp, dankzij de metingen van veel vrijwilligers en gegevens die hij alsnog via de overheid kreeg. De kaart kon alleen via een particuliere website worden besteld. De kaart die wij vandaag kregen, is een update uit 2013.

In 2011 maakte de Japanse overheid alsnog wel een dergelijke plattegrond, maar daarop was het volgens de Japanse Green Cross-afdeling erg lastig om te zien hoe erg een gebied was vervuild. Deze kaart van professor Hayakawa heeft daarom levens gered, zo is ons vandaag verteld.

Koffie met kernenergie


Hoewel we pas twee dagen onderweg zijn, kunnen we al wel concluderen dat het een intensieve reis is. We krijgen veel informatie, maar we – inclusief onze gasten en experts op het gebied van kernenergie Peer de Rijk (tegen) en Joris van Dorp (voor) – zijn veel met elkaar in gesprek over het probleem van klimaatverandering, de voor- en nadelen van verschillende energiebronnen en zeker kernenergie. Daardoor mondt simpel een kop koffie drinken met elkaar soms al uit in drie kwartier praten en discussiëren. 

Is kernenergie nodig of zijn bijvoorbeeld wind- en zonne-energie, biomassa en een vorm van energieopslag voldoende? Hoe gevaarlijk is kernenergie? Al die onderwerpen komen soms meerdere keren per dag voorbij. En over één ding zijn we het in elk geval hartgrondig met elkaar eens: met fossiele brandstoffen zoals olie, kolen en gas moeten we zo snel mogelijk stoppen.